Wydawca serwisu KSC.expert: IdealData Sp. z o.o. · idealdata.pl ↗
Wdrożenie10 min czytania

SZBI wg Załącznika nr 4 — przewodnik dla JST

Zakres i cel Załącznika nr 4

Załącznik nr 4 do ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa określa uproszczone wymagania dla systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji (SZBI) dla podmiotu ważnego będącego podmiotem publicznym — zgodnie z tytułem załącznika oraz art. 8 ust. 3 KSC. W praktyce korzysta z niego duża część jednostek samorządu terytorialnego (JST) kwalifikowanych jako podmioty ważne. SZBI ma zapewniać poufność, integralność i dostępność przetwarzanych danych oraz wspierać realizację zadań publicznych w sposób ciągły i bezpieczny.

Uwaga na zakres podmiotowy. Załącznik nr 4 stosują wyłącznie podmioty ważne będące podmiotami publicznymi oraz uczelnie i inne podmioty z art. 7 ust. 1 pkt 1–4 i 6–7 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce niebędące organizacją badawczą (art. 8 ust. 3). JST, która została zakwalifikowana jako podmiot kluczowy (np. urząd zatrudniający ≥ 50 osób z zał. 1), musi wdrożyć pełny SZBI na podstawie art. 8 ust. 1 — w tym 14 środków technicznych i organizacyjnych z art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. a–n — a nie uproszczony zestaw z Załącznika nr 4.
SZBI wymagany przez Załącznik nr 4 jest kompatybilny z normą PN-EN ISO/IEC 27001, jednak nie wymaga formalnej certyfikacji. JST mogą oprzeć wdrożenie na tej normie jako punkcie odniesienia.

Charakter wymagań (bez obowiązku szacowania ryzyka) i dokumentacja

Załącznik nr 4 nie opiera się na szacowaniu ryzyka — ma charakter listy kontrolnej minimalnych wymogów (m.in. inwentaryzacja produktów i usług ICT, kontrola uprawnień, kopie zapasowe, oprogramowanie antywirusowe, zasady cyberhigieny). Podmiot ważny będący podmiotem publicznym formalnie nie ma obowiązku przeprowadzania szacowania ryzyka (Q&A 3.14, 3.15). Analiza ryzyka nie jest jednak zakazana: pkt II.9 załącznika pozwala stosować dodatkowe środki, jeżeli jest to konieczne, a niezależnie od KSC analizy ryzyka wymaga np. art. 32 RODO. Załącznik dzieli się na część I (obowiązkową), II (fakultatywną — do rozważenia, jeśli pozwalają na to warunki organizacyjne, finansowe i osobowe) i III (obowiązkowy przegląd SZBI co najmniej raz w roku oraz w sytuacjach nadzwyczajnych) — Q&A 3.40; część IV wymaga dokumentowania realizacji działań.

  • Polityka bezpieczeństwa informacji zatwierdzona przez kierownika jednostki
  • Rejestr aktywów informacyjnych z przypisanymi właścicielami
  • Dokumentacja realizacji działań wskazanych w SZBI (część IV zał. 4); analiza ryzyka — opcjonalnie, jeśli podmiot ją prowadzi
  • Procedury zarządzania incydentami bezpieczeństwa
  • Polityka kontroli dostępu do systemów informatycznych
  • Plan szkoleń z zakresu bezpieczeństwa informacji

Środki techniczne i organizacyjne

Część I załącznika nr 4 wymienia konkretne środki techniczne i organizacyjne, które każdy podmiot ważny będący podmiotem publicznym musi wdrożyć — obejmują one m.in. zarządzanie dostępem i uprawnieniami, ochronę fizyczną, kontrolę wersji i aktualności oprogramowania, kopie zapasowe odseparowane logicznie i fizycznie (nie muszą być w innym budynku, ale w miejscu zapewniającym realizację ich funkcji — Q&A 3.41) oraz ochronę przed złośliwym oprogramowaniem.

ObszarWymagania ustawowe i rekomendowane dobre praktyki
Kontrola dostępuZasada najmniejszych uprawnień, środki uniemożliwiające nieautoryzowany dostęp. Dobra praktyka: uwierzytelnianie wieloskładnikowe dla systemów krytycznych, przegląd uprawnień co 6 miesięcy
Bezpieczeństwo fizyczneKontrola dostępu do pomieszczeń z infrastrukturą, zabezpieczenia przed zagrożeniami środowiskowymi. Dobra praktyka: monitoring wizyjny, zasilanie awaryjne
Zarządzanie systemami ITRegularne aktualizacje, kopie zapasowe, ochrona przed złośliwym oprogramowaniem. Dobra praktyka: segmentacja sieci, szyfrowanie danych
Zarządzanie podatnościamiMonitorowanie źródeł informacji o zagrożeniach, procedura wdrażania poprawek. Dobra praktyka: skanowanie podatności co najmniej raz na kwartał
SzkoleniaSzkolenie personelu z zakresu bezpieczeństwa informacji. Dobra praktyka: szkolenie wstępne, okresowe co 12 mies., ćwiczenia reagowania na incydenty
Brak wdrożenia wymaganych środków technicznych i organizacyjnych może skutkować nałożeniem kary pieniężnej przez organ właściwy. Dla JST istotne jest również ryzyko odpowiedzialności osobistej kierownika jednostki. Więcej o sankcjach w artykule o audycie bezpieczeństwa KSC.

Ciągłość działania i doskonalenie

Część I załącznika nr 4 wymaga wykonywania zapasowych kopii danych odseparowanych logicznie i fizycznie, testowania ich pod kątem kompletności i możliwości odtworzenia danych oraz przygotowania i testowania procedury na wypadek wystąpienia awarii lub incydentu (pkt 10–12), a także określenia procedur i zasad działania na wypadek cyberzagrożenia lub incydentu (pkt 18). Załącznik nie określa częstotliwości tych testów. Pełne plany ciągłości działania, plany awaryjne i plany odtworzenia z art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. f dotyczą podmiotów stosujących art. 8 ust. 1 — podmiot ważny będący podmiotem publicznym go nie stosuje (art. 8 ust. 3). Dobrą praktyką jest jednak, by procedura awaryjna obejmowała scenariusze utraty dostępności kluczowych systemów IT, przełączanie na systemy zapasowe, komunikację kryzysową i odtwarzanie danych z kopii, a jej test odbywał się co najmniej raz w roku. Szczegółowy plan wdrożenia KSC dla gminy znajdziesz w osobnym poradniku.

  1. Przeprowadzaj przegląd SZBI co najmniej raz w roku (obowiązek — część III pkt 1 zał. 4); dobrą praktyką jest udział kierownictwa jednostki.
  2. Dokumentuj wszystkie incydenty bezpieczeństwa i wnioski z nich płynące.
  3. Przeglądaj SZBI bezzwłocznie po rekomendacji Pełnomocnika Rządu dotyczącej Twoich systemów lub po okolicznościach mogących wpłynąć na ryzyko incydentu poważnego (część III zał. 4).
  4. Testuj kopie zapasowe pod kątem kompletności i możliwości odtworzenia danych (obowiązek — część I pkt 11 zał. 4); częstotliwość nie jest określona — jako dobrą praktykę zalecamy próbne odtwarzanie co najmniej raz na kwartał.
  5. Weryfikuj skuteczność szkoleń poprzez testy świadomości bezpieczeństwa wśród pracowników.
Dobrą praktyką jest powołanie Inspektora ds. Bezpieczeństwa Informacji (IBI), który koordynuje funkcjonowanie SZBI w jednostce. IBI powinien raportować bezpośrednio do kierownika JST.
Uproszczone raportowanie incydentów (art. 12c): Podmiot ważny będący podmiotem publicznym stosuje przepisy o obsłudze i zgłaszaniu incydentów (art. 11 i 12), ale jest zwolniony z obowiązku przekazywania wczesnego ostrzeżenia, sprawozdania okresowego, sprawozdania z postępu obsługi incydentu i sprawozdania końcowego. Oznacza to lżejszy reżim raportowania dla mniejszych JST.
FAQ4 pytania

Najczęstsze pytania

Kogo obowiązuje załącznik nr 4 KSC?
Podmioty ważne będące podmiotami publicznymi — w praktyce mniejsze urzędy gmin (< 50 FTE) oraz inne podmioty publiczne kwalifikowane jako ważne — a także uczelnie i inne podmioty z art. 7 ust. 1 pkt 1–4 i 6–7 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce niebędące organizacją badawczą (art. 8 ust. 3). Starostwa powiatowe i urzędy marszałkowskie są podmiotami kluczowymi niezależnie od liczby zatrudnionych (zał. 1, Q&A 1.25) — stosują pełny SZBI z art. 8 ust. 1, nie uproszczony z zał. nr 4.
Co musi zawierać SZBI wg załącznika nr 4?
Obowiązkowa część I załącznika nr 4 obejmuje m.in.: inwentaryzację produktów i usług ICT, kontrolę wersji oprogramowania, ochronę przetwarzanych informacji, zarządzanie uprawnieniami (zasada minimalnych uprawnień, cofanie uprawnień), zasady pracy zdalnej, kontrolę poczty elektronicznej, kopie zapasowe odseparowane logicznie i fizycznie wraz z testami odtworzenia, procedury na wypadek awarii lub incydentu, oprogramowanie antywirusowe, cyberhigienę i szkolenia. Część II jest fakultatywna, a część III to obowiązkowy przegląd SZBI (Q&A 3.40). Szacowanie ryzyka nie jest formalnie wymagane (Q&A 3.15).
Czy załącznik nr 4 zastępuje pełny SZBI dla gmin?
Tak — JST jako podmioty ważne publiczne stosują uproszczony SZBI z załącznika nr 4 zamiast pełnego SZBI z art. 8 ust. 1 (który obowiązuje podmioty kluczowe i ważne niepubliczne). Nie zwalnia to jednak z innych obowiązków ustawy, w tym raportowania incydentów i wpisu do wykazu S46.
Ile czasu ma gmina na wdrożenie SZBI?
Ogólna zasada: 12 miesięcy od spełnienia przesłanek uznania za podmiot kluczowy/ważny — na wdrożenie SZBI i wszystkich obowiązków z rozdziału 3 (art. 16 pkt 1 KSC). Dla podmiotów istniejących w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252): termin upływa 3 kwietnia 2027 r. (art. 33 ust. 1 tej ustawy). Wpis JST do wykazu S46: podmioty publiczne, w tym JST, są wpisywane do wykazu z urzędu (art. 7a ust. 2 pkt 3 KSC); po doręczeniu wezwania uzupełniają brakujące dane w terminie 6 miesięcy (art. 7b ust. 2 i 4 KSC).
Potrzebujesz wsparcia we wdrożeniu?

Wskażemy obowiązki wynikające z ustawy i zaproponujemy ścieżkę do zgodności z KSC — napisz do nas.

🍪 Szanujemy Twoją prywatność

Używamy niezbędnych plików cookie, a po Twojej zgodzie — także analitycznych (Google Analytics, anonimowe statystyki odwiedzin). „Odrzuć opcjonalne” wyłącza analitykę. Polityka prywatności.