Czym jest incydent poważny?
Incydent poważny (ang. significant incident) to zdarzenie, które ma istotny wpływ na świadczenie usług przez podmiot kluczowy lub ważny. Zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy, jest to incydent, który powoduje lub może spowodować: (1) poważne obniżenie jakości lub przerwanie ciągłości świadczenia usługi przez podmiot kluczowy lub podmiot ważny, (2) straty finansowe dla tego podmiotu, lub (3) wpływ na inne osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej przez wywołanie poważnej szkody materialnej lub niematerialnej. Wystarczy spełnienie jednej z tych przesłanek.
Trzyetapowy model raportowania
Ustawa wprowadza trzyetapowy model raportowania incydentów poważnych, wzorowany na wymogach dyrektywy NIS 2. Każdy etap ma ściśle określony termin i zakres wymaganych informacji. Pełny kalendarz obowiązków znajdziesz w artykule o terminach wdrożenia KSC. Terminy dla konkretnego incydentu policzysz w kalkulatorze terminów zgłoszenia incydentu.
| Etap | Termin | Zakres informacji |
|---|---|---|
| Wczesne ostrzeżenie (art. 11 ust. 1 pkt 4) | 24 godziny od wykrycia | Dane podmiotu, osoby zgłaszającej, moment wystąpienia i wykrycia, czas trwania, wskazanie czy działanie bezprawne, czy dotyczy innych państw UE |
| Zgłoszenie incydentu poważnego (art. 11 ust. 1 pkt 4a) | 72 godziny od wykrycia | Opis wpływu na usługę (liczba użytkowników, zasięg geograficzny), przyczyny i przebieg, podjęte działania zapobiegawcze i naprawcze, aktualizacja danych z wczesnego ostrzeżenia |
| Sprawozdanie końcowe (art. 11 ust. 1 pkt 4c) | 1 miesiąc od zgłoszenia pełnego | Szczegółowy opis incydentu i szkód, rodzaj zagrożenia lub przyczyna, zastosowane środki ograniczające ryzyko, transgraniczne skutki (art. 12a) |
Właściwe zespoły CSIRT
Wczesne ostrzeżenie, zgłoszenie incydentu poważnego i sprawozdania składa się przez system teleinformatyczny S46 (art. 11 ust. 2, Q&A 6.13). Zgłoszenia trafiają do właściwego CSIRT MON, CSIRT NASK lub CSIRT GOV (Q&A 7.2), a docelowo do właściwego CSIRT sektorowego — od dnia następującego po opublikowaniu przez organ właściwy komunikatu o osiągnięciu przez ten CSIRT zdolności operacyjnej (art. 44 ust. 1–2 ustawy nowelizującej). Okresu przejściowego nie stosuje się w sektorach, w których sektorowy zespół cyberbezpieczeństwa powołano przed 2025 r. — taki zespół stał się CSIRT sektorowym z dniem wejścia w życie nowelizacji i przyjmuje zgłoszenia od razu (art. 44 ust. 3 i art. 46 ustawy nowelizującej). Jeden incydent zgłaszasz w S46 raz — zespoły CSIRT przekazują sobie zgłoszenie zgodnie z właściwością (Q&A 6.13, 6.17).
| Poziom | Zespół CSIRT | Rola |
|---|---|---|
| Sektorowy | CSIRT sektorowy (ustanawiany przez organ właściwy — art. 44 KSC) | Docelowy adresat wczesnych ostrzeżeń (24h), zgłoszeń (72h) i sprawozdań — po ogłoszeniu zdolności operacyjnej (art. 44 ustawy nowelizującej); przekazuje je przez S46 do właściwego CSIRT krajowego najpóźniej w ciągu 8 godzin (art. 44 ust. 1a KSC) |
| Krajowy | CSIRT GOV (ABW) | Koordynacja obsługi incydentów zgłaszanych przez podmioty z art. 26 ust. 7 KSC — m.in. jednostki z art. 9 pkt 1, 8 i 9 ustawy o finansach publicznych (organy władzy publicznej, w tym administracja rządowa, ZUS, NFZ) i urzędy je obsługujące, jednostki podległe Prezesowi RM, NBP, BGK, UKNF oraz podmioty, których systemy objęto jednolitym wykazem infrastruktury krytycznej |
| Krajowy | CSIRT NASK (NASK-PIB) | Koordynacja oraz bezpośrednia obsługa incydentów dla podmiotów wskazanych w art. 26 ust. 6 KSC — m.in. JST i urzędy je obsługujące, samorządowe jednostki budżetowe, SP ZOZ, instytucje kultury oraz PK/PW spoza zakresu CSIRT MON i CSIRT GOV (np. prywatne PK/PW, energia, woda, transport) |
| Krajowy | CSIRT MON (MON) | Koordynacja oraz bezpośrednia obsługa incydentów dla podmiotów wskazanych w art. 26 ust. 5 KSC — podmioty podległe MON i przedsiębiorcy o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym |
Procedura wewnętrzna i najczęstsze błędy
Skuteczne raportowanie incydentów wymaga wcześniejszego opracowania wewnętrznej procedury reagowania. Procedura powinna jasno określać role i odpowiedzialności, kanały komunikacji oraz wzory formularzy zgłoszeniowych. Warto także zapoznać się z zasadami wymiany informacji o cyberzagrożeniach między podmiotami KSC. Punktem wyjścia może być wzór procedury zarządzania incydentami i bezpłatny wzór rejestru incydentów w Excelu.