Zasada niezależności systemów
Art. 5 ust. 6 i 7 ustawy o KSC wprowadza istotny wyjątek od zasady klasyfikacji na podstawie progów wielkościowych. Jeżeli podmiot spełnia wymogi do uznania za podmiot kluczowy lub ważny wyłącznie dlatego, że przekracza kryteria wielkościowe po uwzględnieniu przedsiębiorstw powiązanych lub partnerskich, ale jego system informacyjny jest niezależny od systemów tych przedsiębiorstw lub nie świadczy on usług wspólnie z nimi — nie jest podmiotem kluczowym ani ważnym.
Warunki wyłączenia
Aby wyłączenie miało zastosowanie, musi być spełniony co najmniej jeden z dwóch warunków:
- System informacyjny podmiotu jest niezależny od systemów informacyjnych jego przedsiębiorstw powiązanych lub partnerskich — tj. do świadczenia usług przez podmiot nie jest konieczne działanie podmiotu powiązanego czy partnerskiego, a systemy mogą być zastąpione w akceptowalnym czasie i kosztach.
- Podmiot nie świadczy usług wspólnie z przedsiębiorstwami powiązanymi lub partnerskimi — tj. podmioty nie dzielą między sobą zakresu obowiązków związanych z tą samą usługą podlegającą KSC.
Jak udokumentować niezależność
Jeżeli podmiot powołuje się na wyjątek niezależności systemów, powinien należycie udokumentować tę okoliczność. W przypadku kontroli organu właściwego trzeba będzie wykazać, że systemy informacyjne są faktycznie niezależne.
- Przygotuj dokumentację techniczną potwierdzającą odrębność infrastruktury IT.
- Opisz brak zależności operacyjnych od systemów przedsiębiorstw powiązanych.
- Udokumentuj, że usługi objęte KSC nie są świadczone wspólnie z grupą kapitałową.
- Zachowaj dokumentację na wypadek żądania informacji przez organ właściwy (art. 43 ust. 1) i ewentualnego wpisu do wykazu z urzędu (art. 7j).
Praktyczne wymagania niezależności infrastruktury
Q&A 1.6 wskazuje dwa testy niezależności: (1) do świadczenia usług przez podmiot nie jest konieczne działanie podmiotu powiązanego lub partnerskiego, (2) zastępowalność — posiadane rozwiązanie można w akceptowalnym czasie i po akceptowalnych kosztach zastąpić innym o nie gorszych właściwościach. Poniższe środki separacji ułatwiają wykazanie niezależności, ale są dobrą praktyką, a nie ustawowym warunkiem — art. 5 ust. 6–7 nie zakazuje wspólnej infrastruktury, wspólnego dostawcy usług zarządzanych ani nie nakazuje posiadania własnego działu IT. Rozstrzyga test zależności i zastępowalności z Q&A 1.6. W praktyce wykazanie niezależności ułatwiają m.in. segmentacja sieci, odrębność serwerów, niezależne systemy kopii zapasowych oraz własne mechanizmy uwierzytelniania i zarządzania tożsamością.
- Segmentacja sieci — warto, aby systemy informatyczne podmiotu działały w odrębnych segmentach sieciowych, fizycznie lub logicznie oddzielonych od sieci przedsiębiorstw powiązanych (np. osobne VLAN-y, firewalle, odrębne domeny Active Directory); ułatwia to wykazanie niezależności
- Separacja systemów — dobrą praktyką jest, aby serwery, bazy danych i aplikacje krytyczne dla świadczenia usług objętych KSC nie były współdzielone z podmiotami powiązanymi; współdzielenie nie przekreśla jednak niezależności, jeśli rozwiązanie da się zastąpić innym, o nie gorszych właściwościach, w akceptowalnym czasie i kosztach (Q&A 1.6)
- Niezależność operacyjna — warto, aby podmiot mógł utrzymać swoje systemy bez udziału podmiotu powiązanego (własnymi siłami lub przez dostawcę usług zarządzanych). Wspólny MSP z podmiotem powiązanym nie wyklucza niezależności — istotne jest, czy do świadczenia usług nie jest konieczne działanie podmiotu powiązanego i czy rozwiązanie da się zastąpić w akceptowalnym czasie i kosztach (Q&A 1.6)
- Odrębne mechanizmy bezpieczeństwa — własne systemy backupu, monitoringu, zarządzania incydentami i odzyskiwania po awarii (disaster recovery) ułatwiają wykazanie niezależności od grupy kapitałowej (dobra praktyka)
Dostawca wysokiego ryzyka a niezależność
Kwestia niezależności systemów informacyjnych zyskuje dodatkowy wymiar w kontekście przepisów o dostawcach wysokiego ryzyka (art. 67b–67f ustawy o KSC). Jeżeli podmiot powiązany korzysta z produktów ICT, usług ICT lub procesów ICT dostawcy uznanego za dostawcę wysokiego ryzyka, a systemy nie są niezależne — ryzyko to może rozciągać się na cały łańcuch powiązanych podmiotów. Dlatego przy ocenie niezależności systemów należy uwzględnić również, czy infrastruktura podmiotu nie jest pośrednio zależna od dostawcy wysokiego ryzyka poprzez systemy przedsiębiorstwa powiązanego.
Łańcuch dostaw ICT a niezależność systemów
Art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy o KSC nakłada na podmioty kluczowe i ważne obowiązek uwzględnienia w procesie szacowania ryzyka bezpieczeństwa łańcucha dostaw — zależności od dostawców sprzętu i oprogramowania. W kontekście niezależności systemów warto przeanalizować także łańcuch dostaw — ustawa nie wymaga odrębnego łańcucha dostaw od przedsiębiorstw powiązanych, ale wspólni dostawcy mogą mieć znaczenie dla oceny, czy do świadczenia usług nie jest konieczne działanie podmiotu powiązanego. Pomocna jest analiza, czy kluczowe komponenty infrastruktury (sprzęt sieciowy, systemy operacyjne, oprogramowanie bezpieczeństwa) nie są dostarczane i zarządzane przez ten sam podmiot co w przypadku przedsiębiorstwa powiązanego. Zgodność tych ustaleń można potwierdzić w ramach audytu bezpieczeństwa KSC.