Wydawca serwisu KSC.expert: IdealData Sp. z o.o. · idealdata.pl ↗
Klasyfikacja5 min czytania

Niezależność systemów — wyłączenie z KSC

Zasada niezależności systemów

Art. 5 ust. 6 i 7 ustawy o KSC wprowadza istotny wyjątek od zasady klasyfikacji na podstawie progów wielkościowych. Jeżeli podmiot spełnia wymogi do uznania za podmiot kluczowy lub ważny wyłącznie dlatego, że przekracza kryteria wielkościowe po uwzględnieniu przedsiębiorstw powiązanych lub partnerskich, ale jego system informacyjny jest niezależny od systemów tych przedsiębiorstw lub nie świadczy on usług wspólnie z nimi — nie jest podmiotem kluczowym ani ważnym.

Wyjątek ten ma na celu uniknięcie sytuacji, w której mały podmiot z niezależną infrastrukturą IT zostaje objęty obowiązkami KSC wyłącznie dlatego, że wchodzi w skład dużej grupy kapitałowej. Q&A Ministerstwa Cyfryzacji (pkt 1.6) potwierdza tę interpretację.

Warunki wyłączenia

Aby wyłączenie miało zastosowanie, musi być spełniony co najmniej jeden z dwóch warunków:

  1. System informacyjny podmiotu jest niezależny od systemów informacyjnych jego przedsiębiorstw powiązanych lub partnerskich — tj. do świadczenia usług przez podmiot nie jest konieczne działanie podmiotu powiązanego czy partnerskiego, a systemy mogą być zastąpione w akceptowalnym czasie i kosztach.
  2. Podmiot nie świadczy usług wspólnie z przedsiębiorstwami powiązanymi lub partnerskimi — tj. podmioty nie dzielą między sobą zakresu obowiązków związanych z tą samą usługą podlegającą KSC.

Jak udokumentować niezależność

Jeżeli podmiot powołuje się na wyjątek niezależności systemów, powinien należycie udokumentować tę okoliczność. W przypadku kontroli organu właściwego trzeba będzie wykazać, że systemy informacyjne są faktycznie niezależne.

  1. Przygotuj dokumentację techniczną potwierdzającą odrębność infrastruktury IT.
  2. Opisz brak zależności operacyjnych od systemów przedsiębiorstw powiązanych.
  3. Udokumentuj, że usługi objęte KSC nie są świadczone wspólnie z grupą kapitałową.
  4. Zachowaj dokumentację na wypadek żądania informacji przez organ właściwy (art. 43 ust. 1) i ewentualnego wpisu do wykazu z urzędu (art. 7j).
Wyjątek dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy przekroczenie progów wynika z uwzględnienia przedsiębiorstw powiązanych/partnerskich (art. 5 ust. 3, art. 6 ust. 2–4 załącznika I do rozporządzenia 651/2014/UE). Jeżeli podmiot samodzielnie przekracza progi — wyjątek nie ma zastosowania.

Praktyczne wymagania niezależności infrastruktury

Q&A 1.6 wskazuje dwa testy niezależności: (1) do świadczenia usług przez podmiot nie jest konieczne działanie podmiotu powiązanego lub partnerskiego, (2) zastępowalność — posiadane rozwiązanie można w akceptowalnym czasie i po akceptowalnych kosztach zastąpić innym o nie gorszych właściwościach. Poniższe środki separacji ułatwiają wykazanie niezależności, ale są dobrą praktyką, a nie ustawowym warunkiem — art. 5 ust. 6–7 nie zakazuje wspólnej infrastruktury, wspólnego dostawcy usług zarządzanych ani nie nakazuje posiadania własnego działu IT. Rozstrzyga test zależności i zastępowalności z Q&A 1.6. W praktyce wykazanie niezależności ułatwiają m.in. segmentacja sieci, odrębność serwerów, niezależne systemy kopii zapasowych oraz własne mechanizmy uwierzytelniania i zarządzania tożsamością.

  • Segmentacja sieci — warto, aby systemy informatyczne podmiotu działały w odrębnych segmentach sieciowych, fizycznie lub logicznie oddzielonych od sieci przedsiębiorstw powiązanych (np. osobne VLAN-y, firewalle, odrębne domeny Active Directory); ułatwia to wykazanie niezależności
  • Separacja systemów — dobrą praktyką jest, aby serwery, bazy danych i aplikacje krytyczne dla świadczenia usług objętych KSC nie były współdzielone z podmiotami powiązanymi; współdzielenie nie przekreśla jednak niezależności, jeśli rozwiązanie da się zastąpić innym, o nie gorszych właściwościach, w akceptowalnym czasie i kosztach (Q&A 1.6)
  • Niezależność operacyjna — warto, aby podmiot mógł utrzymać swoje systemy bez udziału podmiotu powiązanego (własnymi siłami lub przez dostawcę usług zarządzanych). Wspólny MSP z podmiotem powiązanym nie wyklucza niezależności — istotne jest, czy do świadczenia usług nie jest konieczne działanie podmiotu powiązanego i czy rozwiązanie da się zastąpić w akceptowalnym czasie i kosztach (Q&A 1.6)
  • Odrębne mechanizmy bezpieczeństwa — własne systemy backupu, monitoringu, zarządzania incydentami i odzyskiwania po awarii (disaster recovery) ułatwiają wykazanie niezależności od grupy kapitałowej (dobra praktyka)

Dostawca wysokiego ryzyka a niezależność

Kwestia niezależności systemów informacyjnych zyskuje dodatkowy wymiar w kontekście przepisów o dostawcach wysokiego ryzyka (art. 67b–67f ustawy o KSC). Jeżeli podmiot powiązany korzysta z produktów ICT, usług ICT lub procesów ICT dostawcy uznanego za dostawcę wysokiego ryzyka, a systemy nie są niezależne — ryzyko to może rozciągać się na cały łańcuch powiązanych podmiotów. Dlatego przy ocenie niezależności systemów należy uwzględnić również, czy infrastruktura podmiotu nie jest pośrednio zależna od dostawcy wysokiego ryzyka poprzez systemy przedsiębiorstwa powiązanego.

Współdzielenie z podmiotem powiązanym infrastruktury dostawcy uznanego za dostawcę wysokiego ryzyka może podważyć argumentację o niezależności systemów. Organ właściwy, występując o informacje (art. 43 ust. 1), może zbadać, czy zależność od wspólnego dostawcy nie oznacza faktycznej zależności systemowej między podmiotami, i w razie potrzeby wpisać podmiot do wykazu z urzędu (art. 7j).

Łańcuch dostaw ICT a niezależność systemów

Art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy o KSC nakłada na podmioty kluczowe i ważne obowiązek uwzględnienia w procesie szacowania ryzyka bezpieczeństwa łańcucha dostaw — zależności od dostawców sprzętu i oprogramowania. W kontekście niezależności systemów warto przeanalizować także łańcuch dostaw — ustawa nie wymaga odrębnego łańcucha dostaw od przedsiębiorstw powiązanych, ale wspólni dostawcy mogą mieć znaczenie dla oceny, czy do świadczenia usług nie jest konieczne działanie podmiotu powiązanego. Pomocna jest analiza, czy kluczowe komponenty infrastruktury (sprzęt sieciowy, systemy operacyjne, oprogramowanie bezpieczeństwa) nie są dostarczane i zarządzane przez ten sam podmiot co w przypadku przedsiębiorstwa powiązanego. Zgodność tych ustaleń można potwierdzić w ramach audytu bezpieczeństwa KSC.

Wykazanie niezależności systemów to nie jednorazowa czynność, lecz proces ciągły. Podmiot powinien okresowo weryfikować, czy zmiany w infrastrukturze IT — zarówno własnej, jak i przedsiębiorstw powiązanych — nie doprowadziły do powstania nowych zależności technicznych lub operacyjnych, które mogłyby podważyć zastosowanie wyjątku z art. 5 ust. 6 ustawy o KSC.
FAQ4 pytania

Najczęstsze pytania

Co oznacza niezależność systemów informacyjnych w KSC?
Zgodnie z art. 5 ust. 6-7 KSC to sytuacja, w której system informacyjny podmiotu jest niezależny od systemów jego przedsiębiorstw powiązanych lub partnerskich. Odrębna infrastruktura, polityki bezpieczeństwa i decyzje o zarządzaniu ryzykiem ułatwiają wykazanie niezależności, ale nie są ustawowym warunkiem. Według Q&A 1.6 niezależność zachodzi m.in. wtedy, gdy do świadczenia usług nie jest konieczne działanie podmiotu powiązanego lub gdy jego rozwiązanie można zastąpić w akceptowalnym czasie i kosztach. Niezależność (albo nieświadczenie wspólnie tej samej usługi) wyłącza doliczanie danych grupy przy ustalaniu wielkości.
Czy grupa kapitałowa może mieć wspólne IT i spełnić KSC?
Tak — ustawa nie zakazuje wspólnej infrastruktury IT w grupie. Każda spółka będąca podmiotem kluczowym lub ważnym realizuje jednak własne obowiązki (SZBI, wpis do wykazu S46). Wspólne IT może natomiast utrudnić skorzystanie z wyjątku z art. 5 ust. 6–7 — decyduje test zależności i zastępowalności z Q&A 1.6. Wykazanie niezależności ułatwiają m.in.: (1) segmentacja sieci i separacja logiczna systemów kluczowych, (2) odrębne uprawnienia dostępowe per spółka, (3) formalny podział odpowiedzialności (RACI), (4) wspólny SZBI obejmujący wszystkie spółki lub odrębne, skoordynowane SZBI.
Jak wyłączyć spółkę zależną z obowiązków KSC?
Podstawa to art. 5 ust. 6-7 KSC — trzeba wykazać, że spółka przekracza progi wyłącznie dzięki doliczeniu grupy, a jednocześnie jej system informacyjny jest niezależny od systemów grupy (do świadczenia usług nie jest konieczne działanie podmiotu powiązanego albo rozwiązanie jest zastępowalne w akceptowalnym czasie i kosztach) LUB nie świadczy ona z grupą wspólnie tej samej usługi objętej KSC (Q&A 1.6). Okoliczności te należy udokumentować; odrębna infrastruktura, polityki i umowy z dostawcami ułatwiają dowód. Sama forma prawna (osobna spółka) nie wystarcza.
Czy chmura publiczna narusza wymóg niezależności?
Niekoniecznie — korzystanie z wspólnej chmury publicznej (AWS, Azure, GCP) nie samo w sobie znosi niezależności. Wykazanie jej ułatwiają m.in.: (1) dedykowany tenant/subskrypcja dla danej spółki, (2) separacja sieciowa i logiczna, (3) odrębne konta i uprawnienia dostępu, (4) odrębne klucze szyfrowania (BYOK/HYOK), (5) odrębne umowy lub przyporządkowanie odpowiedzialności w umowie grupowej.
Potrzebujesz wsparcia we wdrożeniu?

Wskażemy obowiązki wynikające z ustawy i zaproponujemy ścieżkę do zgodności z KSC — napisz do nas.

🍪 Szanujemy Twoją prywatność

Używamy niezbędnych plików cookie, a po Twojej zgodzie — także analitycznych (Google Analytics, anonimowe statystyki odwiedzin). „Odrzuć opcjonalne” wyłącza analitykę. Polityka prywatności.