Wydawca serwisu KSC.expert: IdealData Sp. z o.o. · idealdata.pl ↗
JST8 min czytania

NIS2 dla JST — wdrożenie KSC w samorządzie

Które JST podlegają KSC

Załącznik nr 1 do ustawy o KSC, sektor „Podmioty publiczne”, wymienia trzy kategorie podmiotów publicznych z samorządu terytorialnego (poza administracją rządową z pkt 1): pkt 2 — samorząd województwa (jednostki budżetowe i zakłady budżetowe z wyłączeniami a–f); pkt 3 — samorząd powiatu: starostwo powiatowe (bez progu wielkościowego); pkt 4 — samorząd gminy: urząd gminy, jeżeli na dzień 1 stycznia danego roku zatrudnia na podstawie umowy o pracę co najmniej 50 osób w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Spółki komunalne wykonujące zadania o charakterze użyteczności publicznej oceniane są indywidualnie wg art. 5 ust. 2 pkt 8 KSC.

Miasta na prawach powiatu (np. Gdańsk, Gdynia, Sopot, Warszawa, Kraków) to gminy wykonujące zadania powiatu (art. 92 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie powiatowym, Dz.U. 2025 poz. 1684) — urząd miasta obsługuje także zadania powiatu. Ustawa nie rozstrzyga wprost, czy taki urząd mieści się w pkt 3 zał. 1 KSC (starostwo powiatowe, bez progu) — jest jednak PK co najmniej jako urząd gminy zatrudniający co najmniej 50 etatów (pkt 4 zał. 1), a urzędy miast na prawach powiatu ten próg w praktyce spełniają. Patrz: Wdrożenie KSC w Trójmieście.

Klasyfikacja PK/PW dla JST

Typ JSTStatus KSCPodstawa prawna
Urząd marszałkowski województwa (jednostka budżetowa)Podmiot kluczowyzał. 1 pkt 2
Wojewódzkie szkoły i placówki oświatowe, jednostki pieczy zastępczej i pomocy społecznej (poza ROPS), WUP, parki krajobrazoweNie są podmiotami kluczowymi (wyłączenie z zał. 1) — co do zasady PW publicznezał. 1 pkt 2 lit. a–f, Q&A 1.26; art. 5 ust. 2 pkt 8
Starostwo powiatowePodmiot kluczowy (bez progu)zał. 1 pkt 3
Urząd miasta na prawach powiatuPodmiot kluczowy (co najmniej jako urząd gminy ≥ 50 FTE — próg w praktyce spełniony)zał. 1 pkt 4 (czy także pkt 3 — ustawa nie rozstrzyga wprost)
Urząd gminy ≥ 50 FTEPodmiot kluczowyzał. 1 pkt 4
Urząd gminy < 50 FTEPodmiot ważny publicznyart. 5 ust. 2 pkt 8 + zał. 2
Szkoły i przedszkola publiczne prowadzone przez gminę lub powiatPW publiczne — wpis z urzędu, niezależny od wpisu urzędu gminyart. 5 ust. 2 pkt 8, Q&A 1.16, 1.31
Biblioteki i inne samorządowe instytucje kultury, samorządowe zakłady budżetoweCo do zasady PW publiczne (jeśli realizują zadania publiczne z wykorzystaniem SI)art. 5 ust. 2 pkt 8
Spółki komunalne wykonujące zadania użyteczności publicznejPK lub PW zależnie od sektora i wielkościart. 5 ust. 1 pkt 1 lub ust. 2 pkt 8

Zakres usługi

  • Mapowanie jednostek organizacyjnych i spółek komunalnych na obowiązki ustawy (samoidentyfikację statusu przeprowadza podmiot — art. 7c KSC)
  • Weryfikacja wpisu z urzędu i uzupełnienie danych na wezwanie ministra (podmioty publiczne nie składają wniosku samodzielnie — Q&A 1.8); wniosek w S46 (art. 7c) dla spółek komunalnych objętych ustawą z tytułu sektora (np. wodociągi, ciepło), jeżeli nie zostały wpisane z urzędu
  • Wdrożenie SZBI: pełen 14-obszarowy (PK) lub uproszczony z zał. 4 (PW publiczne — art. 8 ust. 3 KSC)
  • Szkolenie kierownika podmiotu (wójt / burmistrz / prezydent miasta / starosta — art. 8e KSC)
  • Procedury reagowania na incydenty (art. 11–12c) — zgłoszenia przez S46 do CSIRT NASK, właściwego dla JST (art. 26 ust. 6)
  • Audyt bezpieczeństwa (PK) — pierwszy do 3.04.2028 r. (art. 33 ust. 2 ust. nowel.)
  • Wsparcie wdrożenia wspólnej obsługi cyberbezpieczeństwa (art. 16e KSC, Q&A 3.14) — porozumienie międzygminne

Proces wdrożenia w JST

EtapCzasProdukt etapu
1. Audyt zgodności3–4 tyg.Mapa podległych jednostek z przypisanymi obowiązkami ustawowymi
2. Wykaz S461–2 tyg.Weryfikacja wpisów z urzędu JST i jednostek (uzupełnienie danych) + ewentualne wnioski spółek komunalnych z sektorów zał. 1/2
3. Wdrożenie SZBI16–28 tyg.Pełen lub uproszczony SZBI z dokumentacją
4. Szkolenie kierownika i personelu2–4 tyg.Coroczne szkolenie wójta/burmistrza/prezydenta + personel IT
5. Procedury incydentowe + integracja z CSIRT2–3 tyg.Playbooki, kontakty, procedury raportowania przez S46 (PK: 24h/72h/1 mies.; PW publiczny: tylko zgłoszenie 72h — art. 12c)
6. Audyt zgodności (dla PK)2–4 tyg.Raport audytu zgodny z art. 15 ust. 1 KSC

Terminy wdrożenia

EtapTerminPodstawa prawna
Wpis do wykazu S46 — JST i jednostki (wpis z urzędu)Uzupełnienie danych w 6 mies. od doręczenia wezwaniaart. 7a ust. 2 pkt 3 + art. 7b ust. 2
Wniosek o wpis — podmioty niewpisane z urzędu (np. spółki komunalne)6 mies. od spełnienia przesłanek; dla istniejących 3.04.2026 — wg harmonogramu MC (termin minął 3.10.2026)art. 7c ust. 1; art. 33 ust. 3 + art. 34 ust. 3 pkt 1 ust. nowel.
Wdrożenie SZBI i pełen rozdział 3do 3 kwietnia 2027 r. (12 mies. od wejścia w życie)art. 33 ust. 1 ust. nowel.
Szkolenie kierownika (wójt/burmistrz/prezydent/starosta)Raz w roku kalendarzowym, pierwsze do końca 2027 r.art. 8e ust. 1
Pierwszy audyt PKdo 3 kwietnia 2028 r.art. 33 ust. 2 ust. nowel.
Możliwość nałożenia kar pieniężnychpo 3 kwietnia 2028 r.art. 35 ust. nowel.

Wspólna obsługa cyberbezpieczeństwa

Ustawa o KSC dopuszcza wspólną obsługę realizacji obowiązków z zakresu cyberbezpieczeństwa (art. 16e ust. 5 KSC) oraz porozumienia JST powierzające realizację tych obowiązków jednej z nich — która wyznacza do ich wykonywania swoją jednostkę organizacyjną, samorządową osobę prawną lub spółkę komunalną (art. 16e ust. 6–8 KSC; Q&A 3.14). Jedna jednostka może obsługiwać kilka jednostek z tej samej gminy lub — na podstawie porozumienia — z innych gmin, powiatów lub województwa (Q&A 3.35). Jednostce obsługującej można powierzyć wszystkie lub tylko niektóre zadania SZBI (Q&A 3.14). Model ten obniża koszty cyberbezpieczeństwa dla mniejszych JST i pozwala spełnić wymóg ciągłego monitorowania (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. g) bez budowy dedykowanego SOC.

W modelu wspólnej obsługi jednostka obsługująca realizuje obowiązki z art. 7b ust. 4, art. 7c, art. 7f ust. 3, art. 8, art. 8c–8f, art. 8h, art. 9–12b lub art. 15 w imieniu jednostek obsługiwanych. Model szczególnie atrakcyjny dla zespołów gmin wiejskich i miast turystycznych Pomorza.

Cena i wycena

Wycena indywidualna w zależności od liczby jednostek organizacyjnych, modelu obsługi (samodzielna vs wspólna) i wybranego wariantu SZBI. Lokalna obecność na Pomorzu — dostępność on-site dla JST z Trójmiasta i okolicznych powiatów.
FAQ5 pytań

Najczęstsze pytania

Czy mała gmina (poniżej 50 etatów) musi wdrożyć KSC?
Tak, ale w uproszczonym wariancie. Gmina poniżej 50 FTE w urzędzie nie kwalifikuje się jako PK z pkt 4 zał. 1 KSC, ale jako podmiot ważny publiczny z art. 5 ust. 2 pkt 8 (samorządowa jednostka budżetowa). Dla PW publicznych ustawa przewiduje uproszczony SZBI z załącznika nr 4 (art. 8 ust. 3 KSC) — nie pełne 14 obszarów. Nadal obowiązuje rejestracja w wykazie S46, raportowanie incydentów — w wersji uproszczonej: tylko zgłoszenie incydentu poważnego w 72 h, bez wczesnego ostrzeżenia i sprawozdań (art. 12c, Q&A 6.12) — oraz coroczne szkolenie kierownika (art. 8e). Patrz: artykuł „Gmina a KSC”.
Czy starostwo powiatowe ma próg wielkościowy?
Nie. Pkt 3 zał. 1 KSC „w odniesieniu do samorządu powiatu: starostwo powiatowe” nie zawiera progu wielkościowego (inaczej niż pkt 4 dla urzędów gmin, który wymaga ≥ 50 FTE). Każde starostwo powiatowe — niezależnie od liczby zatrudnionych — jest podmiotem kluczowym z mocy ustawy. Urzędów miast na prawach powiatu (art. 92 u.s.p.) ustawa nie wymienia wprost — są PK co najmniej jako urzędy gmin zatrudniające ≥ 50 FTE (pkt 4), a próg ten w praktyce spełniają.
Czy spółka komunalna (np. wodociągi, MZK) jest osobnym podmiotem KSC?
Tak — spółki komunalne są oceniane indywidualnie. Wodociągi (zał. 1, sektor zaopatrzenia w wodę pitną) są podmiotami kluczowymi jeśli są dużymi przedsiębiorcami; w pozostałych przypadkach spółka wodociągowa jest PW jako spółka użyteczności publicznej (art. 5 ust. 2 pkt 8), także gdy jest mała. Komunikacja miejska prowadzona przez spółkę komunalną lub zakład budżetowy — PW jako podmiot publiczny (art. 5 ust. 2 pkt 8, zał. 2 „Podmioty publiczne”), chyba że świadczy usługę ITS (zał. 1, transport drogowy); sektora transportu w zał. 2 nie ma. Spółka realizująca zadania publiczne wymieniona w art. 5 ust. 2 pkt 8 — PW publiczna. Każda spółka komunalna ma osobny obowiązek rejestracji w S46 i osobne SZBI, choć w praktyce można skoordynować to w ramach JST poprzez wspólną obsługę (art. 16e KSC, Q&A 3.14).
Kto jest kierownikiem podmiotu w gminie?
W urzędzie gminy: wójt, burmistrz lub prezydent miasta (zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym). W urzędzie miasta na prawach powiatu: prezydent miasta. W starostwie powiatowym: starosta. W urzędzie marszałkowskim: marszałek województwa. Każda z tych osób ponosi osobistą odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków KSC (art. 8c ust. 1) i podlega corocznemu szkoleniu z art. 8e ust. 1. Powierzenie obowiązków innej osobie (np. CISO, IBI) nie zwalnia kierownika z odpowiedzialności (art. 8c ust. 3).
Jakie kary grożą wójtowi za niewdrożenie KSC w gminie?
Kary osobiste z art. 73a ust. 5 KSC: do 100% wynagrodzenia kierownika podmiotu publicznego (obliczanego wg zasad ekwiwalentu pieniężnego za urlop). Jeśli gmina podlega KSC również na podstawie innego sektora z zał. 1 lub 2 (np. wodociągi prowadzone bezpośrednio przez urząd), kara może wynieść do 300% (art. 73a ust. 4 w zw. z ust. 5 zd. drugie). Niezależnie — kara administracyjna na gminę jako podmiot. Ponieważ urząd gminy jako podmiot publiczny zwykle nie osiąga przychodów z działalności gospodarczej, za podstawę wymiaru kary przyjmuje się równowartość 500 000 EUR dla PK (urząd ≥ 50 FTE) lub 250 000 EUR dla PW (mała gmina) (art. 73 ust. 3a, ust. 4 zd. 3); limity z ust. 3 / 4 (10 mln / 7 mln EUR) i minimum 20 000 / 15 000 zł nadal obowiązują. Organ obowiązkowo uwzględnia możliwości finansowe gminy (art. 76a ust. 1 KSC) — realna kara dostosowywana jest do budżetu jednostki. Kary pieniężne z art. 73 ust. 1–4, art. 73a–73c i art. 76b mogą być po raz pierwszy nałożone po 3 kwietnia 2028 r. (art. 35 ust. nowel.). Art. 74 ust. 6 KSC zobowiązuje MC do corocznego raportowania Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu o wpływach z kar nałożonych na samorządowe podmioty publiczne — to potwierdzenie, że ustawodawca zakłada realne karanie samorządów.
Potrzebujesz wsparcia we wdrożeniu?

Wskażemy obowiązki wynikające z ustawy i zaproponujemy ścieżkę do zgodności z KSC — napisz do nas.

🍪 Szanujemy Twoją prywatność

Używamy niezbędnych plików cookie, a po Twojej zgodzie — także analitycznych (Google Analytics, anonimowe statystyki odwiedzin). „Odrzuć opcjonalne” wyłącza analitykę. Polityka prywatności.